- 'The Apartment' (Garsoniyer) / B.Wilder
- 'Adamını Bul' / Ar.m Gülyüz
Açık bir takl.t. İlk filmde J.Lemmon, adapte filmimizde Müjdat Gezen'in canlandırdığı karakter; bir fabrika çalışanı. Bahis konusu fabrikanın patronları, kahr.manımıza intikal eden daireyi 'garsoniyer' olarak kullanmaya başlarlar. Bu sayede ad.mımız da terfi bas.maklarını kademe kademe arşınlayacaktır. Alan razı, veren razı hesabı:) Büyük patron ile münasebeti olduğunu öğreneceğimiz ve kahr.manımızın da abayı yaktığı isimler; Shirley Maclaine / Hale Soygazi şeklinde karşılığını bulmaktaydı.

- 'My Fair Lady' / G.Cukor
- 'Sürtük' / E.Eğilmez
Bir yanda ağzı bozuk, eli maşalı 'sokak kızı İrma''; öte yanda aristokrasi mensubu 'janti' beyefendimiz. Tezatlarla örülü bir kader birlikteliği... Orijininin müzikallerin kendine özgü havasıyla hercümerç olmuş Anglosakson adab ve kâideleri, yerini Türk usulü muaşerata tevdi etmiş. Sonuçta primadonnamız, yontulma suretiyle 'nezih' ort.mlara bir şekilde ayak uydurmuyor muydu?
Burjuvazinin -tıpkı kendisi gibi- yok edilesi ve içi kof teamülleri!

- 'Mr.Mom' / Stan Dragoti
- 'Şendul Şaban' / K.Tibet
Mr.Mom'ı cnbc-e'de izledim bir ay önce ve aklıma direkt altında yazdığım filmi getirdi. Neredeyse birebir karbon kopyasını yapmışız. Modern aile mefhumunun geleneksel rolleri üzerinde asimetrik bir tersyüz: 'Çalışan' acar kadın ve 'miskin' ev erkeği! Mıchael Keaton'un yerine K.Sunal; ismini bilmediğim hanım oyuncunun yerine N.Serezli ik.me edilmiş. Poker ve süpermarket sekansları; o meşum rüya; patronun evinde cereyan eden müsabaka... Bu kadar da kör gözüm parmağına takl.t edilmez ki be kardeşim:)

- 'Kırmızılı Kadın' / Gene Wilder
- 'Aşık Oldum' / E.Eğilmez
Yine bir esinlenme daha; bu defaki hayli n.mdar. Bürleskin erbabı G.Wilder ve o dönem gençlik filmleriyle şimali parlayan Kelly le Brook'un (dönemin mecmualarında çarşaf çarşaf fotoğraflarını hatırlıyorum) iyi bir ikili oluşturdukları hoş bir seyirlik. Bizdeki tekabülü Ş.Şen ve Şehnaz Dilan. Meşhur otopark sahnesi ve dalgalanan etek; kırsaldaki safari gezintisi; kaç.maklar... Küvet sahnesine dek alıntı yaptığını gördüğümüz Aşık Oldum; ekstradan karikatürize tipler barındırıyordu.

- 'Le S.mourai' / J.P.Melville
- 'Yaralı Kurt' / Ö.L.Akad
Bir s.murayın yalnızlığından daha korkunç ne olabilir? Yaralı Kurt aslında bir Graham Greene uyarl.masıdır ve kategoriyle doğrudan bir rab.tası mevcut değildir. Zira C.Arkın'ın o havuz cinayeti arefesi yaşadığı çapraz münasebetler, Jef Costello'dan farklıydı. Genel şematik birebir tutmasa da karakterlerin öldürme dürtüleri ve derunlarında yaşadıkları çapraşık durumlar, bende bu 2 filmi de eşleştirme iştiyakı uyandırdı. Biraz zorl.ma olduysa da...

- 'Young Frankenstein' / Mel Brooks
- 'Sevimli Frankenstein' / Nejat Sayd.m
Çok bilinen bir örnek. Sevimli Frankenstein'ın, kaynağından t.m 1 yıl sonra çevrildiği göz önüne alınacak olursa, anlaşılan Brooks'un filmi hayli sükse yapmış o yıl. Prodüktörlerimiz de bu potansiyeli değerlendirmiş görünüyor:) Kal.tım yoluyla frankenstein olduğunu gördüğümüz kahr.manımız, tıpkı Murnau'nun o meşhur filmindeki gibi kendini bir doktorun sadist ellerine teslim edecekti. Komedi ağırlıklıydı her ikisi de. Brooks'un filmindeki Doktor frankeştayn 'Gene Wilder', bizde anımsadığımca 'Bülent Kayabaş' ile tedavül edilmişti.

- 'Sergio Leone imzalı spagetti westernler'
- 'Asılacak Ad.m' / C.Arkın
C.Arkın ve Aytekin Akkayalı ilginç bir film. Yönetmenimizin sözkonusu janrdan etkilenmiş olduğunu görüyoruz. Kuş uçmaz kervan geçmez alpenin havalide geçen filmimiz, avcı-kurban eytişimi ve genel atmosferi .tibariyle 'şahsi kanaatime' binaen sıralaca dahil edilmiştir.

- 'Belle de Jour' (Gündüz Güzeli) / Luis Bunuel
- 'Kupa Kızı' / Başar Sabuncu
Sabuncu'nun çok sevdiğim bu filmi, açık bir Bunuel adaptasyonu. Usta Latin sinemacımız, C.Deneuve ile teşriki mesaide bulunduğu Gündüz Güzeli'nde kentsoylu sınıfı, mezkur sınıfın iletişimsizliğini ve doyumsuzluklarını ele almıştı. Le.tmotif ise müsteb.t 'Franco' iktidarına yönelik bir göndermeden başka birşey değildi elbette. (*Günümüz sinemasına baktığımızda bunun en belirgin örneğini Ozon'da görüyoruz. Orta/üst sınıfların 'geleneksel' kurumlarına ve düşünce kalıplarına yönelik dekadans denebilecek bir tenk.tler manzumesi...) Velhasıl sinem.mıza iyi bir misal teşkil etmiş bu yapım. Deneuve'nin yerinde Müjde hanımı görüyorduk. Evlilik, iletişimsizliğin girdabındaki çiftler ve randevuevine giden 'iradi' fahişelik günleri. Randevuevinin bıçkın müşterisi.(Selçuk Özer idi.)

- 'Postacı Kapıyı 2 Kere Çalar' / Bob Rafelson
- 'Sarı Bela' / Şahin Gök
Jessica Lange'nin yerine Banu Alkan'ı; Jack Nicholson'un yerine Hakan Bal.mir'i ik.me ediniz. Üstüne bolca da şehvet sosu... İşte 'Sarı Bela':) Her iki filmde de münzevi bir istasyon; esrarrengiz konuk; yaşlı ve ilgisiz kocadan muzdarip şuh bir bayan müşterek noktalar. Tabi Rafelson'un filmi daha bir derinlikli. Orada 29 buhranının getirdiği bireysel değerler aşınması sözkonusuydu aslında. Bunun ise bizzat tenselliğin dümeninde ve daha yüzeysel olduğu bariz. Bariz olan bir şey daha varsa, o da açık bir im.tasyon ile karşı karşıya olduğumuz.

- 'Serpico' / Sidney Lumet
- 'Cemil' / Melih Gülgen
Çok mu alakasız oldu ne dersiniz? Bir teşkilât (emniyet) ve 'ayrık otu' olmanın getirdiği durumlar dersem kâfi gelir mi:) M.mafih bizatihi intihal denemez bu verdiğim örneğe.

- 'Eyes of a Stranger' / Ken Wiederhorn
- 'Gazeteci Kız' / Melih Gülgen
TRT'de 2 hafta önce izlemiş olduğum bir belgesel vas.tasıyla haberdar olmuştum bu eşleşmeden. Filmimize menba teşkil eden yabancı örneği izlemedim; yerli film ise aklımda. Serpil Çakmaklı, psikomanyak bir sapığın izini süren ve ikiz karakterlere hayat veren bir gazeteciyi canlandırıyordu. Eyes of a Stranger'ı görmediğim için kıyaslama yetisine haiz değilim.

- 'Butch Cassidy and Sundance Kid' / G.Roy Hill
- 'Vurguncular' / A.Yılmaz
Ne alaka diyerekten müphem karşılayabilirsiniz bu örneği. Zira ilk film western kalıpları içerisinde yer edinmiş bir yapım; öteki şehir eksenli tipik bir Yeşilç.m avantürü.. Fakat iki gangsterin (R.Redford ile Paul Newnan / Y.Güney ile F.Hakan) katıksız yol serenc.mı ve gangsterden kahr.man yaratma m.tosu dolayısıyla - bir de tarihleri arasındaki kısa antrakt- bu eşleşmeyle muhatap olmanıza sebebiyet vermiştir. (*Bu örneğe katılmayabilirsiniz.)

- 'City Lights' (Şehir Işıkları) / C.Chaplin
- 'En Büyük Şaban' / K.Tibet
K.Tibet'in bu filmi, hatırladığımca daha jenerik yazısında üstadın filmine gereken saygı duruşunu çakıyordu zaten. Sunal'ı görüyorduk Chaplin'in yerinde. O b.ks müsabakaları; çiçekçi kız ile olan yakınlaşma; hercai ve süfli yaş.mlar. İkisi de nur içinde yatsınlar!

- 'Roman Holiday' (Roma Tatili) / W.Wyler
- 'İstanbul Tatili' / T.İnanoğlu
Çevresindeki şatafattan ve yapay protokollerden bunalmış bir kraliyet mensubu hanım, 'tebdili kıyafet' eyleyerek firar eder ve turist kılığında şehri dolaşmaya başlar. Beceriksiz bir gazeteci de kendisine eşlik eder ve tasasız günlerin köpüğünde alevlenen bir aşk doğar. Roma Tatili arşivimin özel filmlerindendir. Audrey Hepburn bizde Filiz Akın'a tekabül ediyordu. Mihmandarlık da yapan gazeteci rolleri Gregory Peck = Kartal Tibet şeklinde karşılığını bulmakta.

Modern dünyanın deli gömleği misali dayattığı cenderelere inat, arada böyle ufak avareliklerin ve serseriliklerin bünyeye iyi geleceğini ve bağışıklığı kuvvetlendireceğini düşünüyorum:)
...